روى جاده راه مىرود ، گويا جاده او را مىبلعد ، چنان كه « جادّه » را « لقم » نيز ناميده‌اند ، و « لقم » به معناى بلعيدن است ، كه وجه تسميه‌اش نيز بيان شد . و « صراط » با « صاد » در اصل « سراط » بوده و به خاطر « طاء » حرف « سين » تبديل به « صاد » شده و لغت فصيحش نيز « صراط » است . « 1 » و « صراط مستقيم » دين حقّى است كه خداوند جز آن را از بندگانش نمىپذيرد و « دين » از آن جهت « صراط » ناميده شده است كه پيروان و رهروان خود را به بهشت مىرساند ، چنان كه « جادّه » عابر را به مقصد مىرساند . بنا بر اين معناى « اهدنا » اين مىشود كه « پروردگارا با بخشش الطاف بى كرانت بر هدايت ما بيفزا » مثل اين آيه ؛ وَ الَّذِينَ اهْتَدَوْا زادَهُمْ هُدىً « آنان كه - به گفتارت - هدايت يافتند ، خدا بر هدايت و ايمانشان بيفزود » ( محمّد / 17 ) . و از امير مؤمنان ( ع ) روايت كرده‌اند كه « اهدنا » معنايش « ثبّتنا » است ، و در برخى از اخبار ، از امام صادق ( ع ) روايت شده ، كه آن حضرت « صراط » را به « مستقيم » اضافه نموده و اهدنا صراط المستقيم قرائت فرموده است . [ سوره الفاتحة ( 1 ) : آيه 7 ] صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لا الضَّالِّينَ ( 7 ) ترجمه راه كسانى كه به آنان نعمت دادى ، نه آنها كه بر ايشان غضب كردى و نه گمراهان ! ( 7 ) تفسير : « صراط » در اين آيه « بدل » از « صراط المستقيم » در آيهء قبل ، و در حكم تكرار عامل است و گويا گفته است ، اهدنا صراط الذين انعمت عليهم : فايدهء « بدل » تأكيد و اشعار به اين است كه « صراط مستقيم » يعنى ، راه كسانى كه خداوند ملكهء اجتناب

--> ( 1 ) - اصل « صراط » ، « سراط » بوده است ، زيرا از « سرط » مشتق مىباشد ، و از همين ريشه است كلام عرب كه مىگويد : مسترط الطعام » يعنى محل عبور طعام ، كسانى كه « سراط » با « سين » قرائت نمودند ، اصل را رعايت كرده‌اند و كسانى كه « صراط » با « صاد » قرائت كرده‌اند به خاطر سنخيّتى است كه بين « صاد » و « طا » وجود دارد ، زيرا هر دو از حروف مطبقه بوده و از يك مخرج تلفّظ مىشوند .